1300 illärin sonunlarýnda Ärdäbil þähäri Säfiüddin’in hakimiyäti altýnakeçmiþdi.
Þeyx Säfiüddin’in varislerinä Säfävilär deyilir.
1500 illerindä Säfävilär daha çox Azärbaycan’ýn Ärdäbil þähärin’dä gücländilär.
Säfävilärin qarþýsýnda Aðqoyunlular vä Þirvanþahlar dururdu.
Säfävilär þiälik mäzhäbini altýnda Azärbaycan’ý birläþdirmäk istäyirdilär.
Säfävi þeyxlärinin täräfdarlarý baþýna 12 zolaqlý papaq qoyurdular.
Bu qýrmýzý papaqlarý daþýyanlara Qýzýlbaþlar adlanýrdýlar.
Säfävilär Anadolu türk soylarý ilä älaqä yaratmýþdýlar.
1449-cü ildä Qaraqoyunlu Cahanþah, Þeyx heydäri sýxýþdýrdý vä þeyx kiçikasyaya sýðýndý.
1456 – 59-cü illärindä Þeyx Cüneyd Aðqoyunlu ärazisindä þiäliki täbliðedirdi.
Aðqoyunlu Uzun Häsän öz bacýsý Xädicä Bäyimi, Þeyx Cüneydä ärä vermiþdi.
Çünkü istäyirdi Säfävilär Uzun Häsäni, Qaraqoyunlu padiþahý Cahanþah’aqarþý mübarizädä yardým edsinlär.
Þeyx Cüneyd Þirvan hämläsindä öldü, onun yerini oðlu Heydär aldý.
Heydär Uzun Häsän’in qýzý Alämþah bäyimlä evländi. Alämþah oðlununadýný Ýsmail qoydu.
Þeyx Heydär 10 min äskärlä Ärdäbil’i yenidän aldý.
1488-ci ildä Þeyx Heydär öldü vä onun yerini böyük oðlu Sultan Äli aldý.
Säfävi þeyxläri ilä Aðqoyunlularýn mänafei toqquþmaða baþladý vä birsavaþda Qýzýlbaþ ordusu darmadaðýn oldu.
Sultan Äli’nin qardaþlarý Ýbrahim ilä Ýsmail Ärdäbil’dän qaçdýlar.
Öncä Ýsmail Räþt’ä sonra Lahican’a getdi.
Gilan hakiminin sarayýnda görkämli alim Þämsüddin Lahici onun vä qardaþýnýntärbiyäcisi täyin oldu. Ýsmail altý il Lahican’da qaldý.
1499-da onbeþ yaþlý gänc Ýsmail öz täräfdarlarý ilä Ärdäbil’ä getdi.
Bu dövrädä Aðqoyunlular çox zäyiflämiþdilär.
Ýsmail Aðqoyunlular hakimiyätinä son vermäyi düþünürdü.
1500-cü ilin yazýnda Ýsmail Qýzýlbaþ tayfalarýndan quvvä toplamaq üçün Ärzincan’a häräkät etdi.
Ýsmail minlärcä savarý ilä Þirvan’a hücum etdi.
Þirvan þahý, Färrux Yasar bu savaþda onaltý yaþlý Ýsmailä yenildibvä öldü.
Ýsmail Baký’ya yürüyüþ etdi vä oraný aldý.
1501-ci ildä Ýsmail Aðqoyunlu Älvänd’in qoþunlarý ilä çarpýþdý vä onlarýNäxcivan’da yendi. Bu ilin payýzýnda Ýsmail Azärbaycan’ýn paytäxti, Täbriz’ä täntänä vä zäfärlä girdi vä özünü padiþah elan etdi.
1503-cü ildä þah Ýsmail 12 min äskärlä Täbriz’dän Aðqoyunlu þah Murad’ýn70 minlik qoþunu savaþýna Hämädan’a sarý çýxdý. Þah Ýsmail’in qoþunu qäläbäçaldý.
1508-ci il þah Ýsmail Ýran’ý, Ermänistan’ý, Ýraq’ý, kiçik asyaný väbir çox vilayätläri aldý.
1512-ci il sultan I Sällim 40 min qýzýlbaþý mähv edir vä þah Ýsmail’ä tähqirli
mäktublar göndärir. Qýzýlbaþlar Azärbaycan vä habelä här yeri älä geçirdiyi
zaman sünniläri mähv edirdilär.
1514-cü ildä Osmanlýlar 200 min qoþunla Azärbaycan’a hämlä edirlär.
Qýzýlbaþlar mäðlub olur vä þah Ýsmail ölkänin içinä qaçýr.
Çaldýran savaþýndan sonra þah Ýsmail ölkänin iç iþläri ilä uðraþýr.
1521-ci ildä Kaxetiya çarý Þäki’yä basqýn etdi. Þäki hakimi Häsän bäy
þah Ýsmail’dän yardým istädi. Þah Ýsmail qoþun göndärdi, sonunda Gürcüstan
çarý þah Ýsmail’ä tabe olduðunu bildiräräk xäzanäsinä vergi vermäyini
elan atdi.
1519-cü ildä þirvanþahý çoxlu miqdarda þah Ýsmail’ä vergi verib vä
ona tabe olduðunu bildirmiþdi.
1524/05/23’dä þah Ýsmail 37 yaþýnda väfat etdi.
1524-ci ildä þah Ýsmail’in 10 yaþýnda oðlu þahlýq täxtindä oturdu.
Lakin ölkä 8 il härc vä märc içindä oldu.
1528 vä 1535 arasýnda neçä savaþ Osmanlý’larla baþ verdi. Nähayät 1535’dä
sultan I Süleyman Täbriz’i älä geçirdi.
Þah Tähmasib özü Täbriz’i viran edib Süleymaniyä’yä çäkildi.
Þah Tähmasib yolunun üstündä här bir þeyi mähv etdi.
Bu iþin näticäsindä Osmanlý qoþununda aclýq üz verdi vä onun sonucunda
xästälik oldu. Baþ vermiþ döyüþdä Säfävi’lär qäläbä çaldýlar.
Qýzýlbaþ qoþunu täqibä baþlayaraq Van vä Ärciþ qalalarýný älä geçirdilär.
1555-ci ildä Osmanlý vä Säfävi dövlätläri arasýnda sülh müqaviläsi imzalandý.
Tähmasib 50 il sältänät etdi vä þirvan þahlýðýný mähv edib, bir Säfävi
äyalätinä çövürdü.
1576/05/14 dä Tähmasib väfat etdi.
1576/08/22 dä Ýsmail II Azärbaycan þahý oldu.
Ýkinci Ýsmail sünnilärin täqib olmasýna son verdi.
1577-dä Ýsmail II öldü.
1578-ci ildä yarý kor Mähämmäd Xudabändä Þiraz’dan Qäzvin’ä gälib þah
oldu.
1578 – 1587 arsýnda Säfävilär çox zäiflädilär, müxtälif ämirlär ölkäni
öz aralarýnda bölüþdürdülär.
Osmanlýlar bu väziyätdän istifadä edib þumali Azärbaycanýn Gäncä, Þirvan
vä Gðrcðstaný zäbt etdilär. Azärbaycandan 60 min äsir apardýlar.