Internet Terimleri Sözlügü

Ferhenga Termên Înternetê
 
Îngîlîzî
Tirkî
Kurdî
 Access Privileges (Erisim Imtiyazi- ragihandina imtiyaz)

Dosyalarda degisiklik yapmak ve erismek için imtiyaz.
Îmtiyaza ji bo ragihandin û guhertinên dosyayan

Address (Adres- Adres)

Bir sistem ya da ağdaki bir cihazda veya diger veri kaynaklarında bulunan bir dosyanın yeri için ayrilmis özel kod. Bir kullanıcının yerini belirten iz.

Alias

Takma ad. Uzun ve hatırlaması zor bir ismin yerine kullanılan genelde kısa ve hatırlanması kolay isim.

Anonymous FTP

Kullanıcıların Internet'e genel kullanıma sunulan dosyalara ulasmalarını saglayan yöntem.

ANSI ( American National Standards Institute)

Amerikan Milli Standartlar Enstitüsü. Bilgisayarlar arası iletisimde kullanılan terminal emülasyonu yöntemi.

Archie

Genel kullanıma açik FTP arsivlerinde dosya ve dizin aramak için kullanıılan bir yardımcı program.

ASCII (American Standard Code for Information Interchange)

Harf ve karakterler için kullanılan yaygın bir bilgisayar kod standardi.

Backbone (Omurga)

Çok hizli bilgisayarları ve ana merkezleri birbirine bağlayan bir bilgisayar ağ yapısı.

Bandwidth (Bant Genişliği)

Bir kanalyn ya da devrenin veri iletme orany veya ileti?im kapasitesi ölçüsü.

Baud (eskiden bps-bits per second- yerine kullanylan terim):

Bir devre üzerinde saniyede iletilebilen sinyalleme elemanlarynyn sayysy.

BBS (Bulletin Board System)

Kullanycylaryn mesaj byrakabildikleri elektronik bülten panosu. Modem aracyly?yyla ba?lanylarak bilgi aly?veri?inde bulunan on-line sistemlerin genel ady. Bilgisayarly Bilgi Servisi olarak Türkçele?tirilmi?tir. Bazy BBS'ler üyelik üzerine kurulmu?lardyr.

Bit

Yletilebilen bilginin en küçük miktary. Bir alfabetik karakteri, bir sayysal rakamy belirten ya da sinyallemeyi di?er fonksiyonlary de?i?tiren bit kombinasyonu.

BOT

Sohbet amaçly bir IRC kanaly üzerinde dinleme ve cevaplama programlary için oraya özgü (o kanalyn jargonuna ait) terim.

BPS (bits per second)

Bit/saniye. Bir modem hyzy ölçü birimi.

Broadband

Yüksek kapasiteli bir ileti?im devresi veya yolu. 1,544 Mbps'den daha hyzly anlamynda kullanylyr.

Browser

Bir a? üzerinde, bilgiyi aramak, bulmak, görmek ve i?lemek için grafik etkile?imli arabirime sahip uygulama yazylymy. Tarayycy.

Capacity

Bir ileti?im kanaly, devresi ya da donanymy üzerinde mümkün olan en yüksek iletim hyzy.

Carrier

A? anahtarlama araçlaryna sahip bir ileti?im sa?layycy.

CATV (Cable Television-Community Antenna Television)

Ortak bir antene ba?lanarak kablolar aracyly?yyla hizmet veren bir televizyon sistemi toplulu?u. Amerikan Federal Yasama Meclisi, 1994 yylynda CATV ?irketlerine Internet üzerinde telefon hizmeti sunma izni verdi.

Cern (The European Laboratory for Particle Physics)

World Wide Web teknolojisinin do?um yeri olan ve ilk WWW konferansynyn yapyldy?y yer. Adres; htp://www.cern.ch/

Channel (Kanal)

Bir a?daki iki yer arasynda, belirli iletim hyzyna sahip bir ileti?im hatty.

CGI (Common Gateway Interface)

Bir Web hizmet birimi üzerinde arka planda çaly?an uygulamalar yazan programcylar için bir arabirim.

Chat

Gerçek zamanly görü?meyi tanymlamak için kullanylan bir terimdir. IRC, WebChat, gibi türleri vardyr.

Client

Bir a? servisini kullanan kullanycy veya kullanycyya hizmet eden program.

Communication Link (Yleti?im Hatty)

Yki kullanycyyy birbirine ba?layan donanym ve yazylymdan olu?an sistem.

Compression/Decompression

Depolama ve ileti?im araçlarynyn ta?yyabilece?inden daha fazla bilgiyi saklamamyzy ya da iletmemizi sa?layan syky?tyrma ve açma yöntemi.

Connection (Ba?lanty)

Bir noktadan di?er bir noktaya adanmy? ve anahtarlanmy? ileti?im yolu.

Cracker

Sistemi giri? yetkisi olmayan sistem kyrycy ki?ilere verilen isim. Hacker'laryn tersine kötü niyetli ki?iler olup, menfaat elde etme amacy güderler.

Cyberspace (Siberuzay)

Ylk kez ünlü bilim kurgu yazary William Gibson'un "Neuromancer" adly romanynda kullandy?y, bilgisayar destekli ileti?imin insan beyni ve bilgisayar ile tanymlandy?y bölge.

Database (Veritabany)

Bilginin çok sayyda kullanycynyn yararlanaca?y ?ekilde saklanmasy.

Dedicated Line (Adanmy? Hat)

Bir ileti?im ?irketinden kiralanan özel hat.

Dial-up

Yki makine arasynda telefon hatty üzerinden arama yapylarak sa?lanan geçici ba?lantyya verilen isim.

Digital (Sayisal)

Ses, görüntü, bilgisayar verisi ya da di?er bilgiler için i?lemleri yapmak veya laiklik (syfyr veya bir) sinyallare iletmek için voltaj, frekans, genlik, zaman vb. ayryk de?i?kenleri kullanan bir yöntem ya da cihaz.

DNS (Domain Name System)

Internet alfanümerik adreslerini sayysal adreslere (IP numarasy) çeviren yöntem.

Domain

Bir Internet adresine kullanycy adynyn sa?yndaki kysym. Mesela; cc.itu.edu.tr

Download

Bir bilgisayardan, ona baly di?er bir cihaza (genellikle bir hizmet biriminden bir PC'ye) program ya da veri aktarmak

Drag and Drop (Sürükle ve Birak)

Bir ekran nesnesini (ikon) seçip işaretleyerek, bir başka ekran nesnesinin içine koymak anlamynda kullanylan bir GUI deyimi.

E-mail (E-posta)

Elektronik mektup. Internet üzerinde kişisel mektuplary bir noktadan bir di?erine yollanmasy için kullanylan yöntem.

FAQ (Frequently Asked Question)

Sykça Sorulan Sorular (SSS).

File Server (Dosya Hizmet Birimi)

Uzaktaki kullanycylar (istek birimleri) için dosyalara eri?im sa?layan bilgisayar.

Finger

Sizin ba?ly bulundu?unuz a?daki kullanycylar hakkynda bilgileri bulmanyzy sa?layan bir protokol. Bazy a?lar dy?ardaki sistemlerden arama yapylmasyna izin vermez, bazylary a? içinden de izin vermez.

Flame War

Canly olarak yapylan, zaman zaman nezaket kurallarynyn unutuldu?u hararetli ve heyacanly tarty?ma.

Freeware

Ücretsiz kullanylabilen yazylym. Bu programlary hiçbir ödeme yapmadan kullanmak mümkündür. Programyn satylmasy ise ancak izin verilmi? ise mümkündür. Da?ytylmasy ise serbesttir.

FTP (File Transfer Protocol)

&Ccedie?itli sistemler arasynda dosya aktarymy yapylmasyny sa?lamak için kullanylan bir protokol.

Gateway

Yki a? arasyndaki geçit. Bu ?ekilde bir a?dan di?erine veri iletimi yapylyr.

GIF (Graphics Interchange Format)

WWW üzerindeki görüntü dosyalary için kullanylan standart bir format. GIF dosya formaty, dosya büyüklü?ünü azaltan bir syıkı?tırma yöntemi kullandı?ı için oldukça popülerdir.

Gopher

Internet veri tabanlaryny tarama programy.

GUI (Graphical User Interface)

Grafik Kullanycy Arabirimi.

Hacker

Bilgisayar sistemleri ve ileti?im a?larynyn yapysyny derinlemesine anlamaktan ve bozmaktan sevk duyan ki?i.

Home Page

Bir Web hizmet biriminin kimlik ve içindekiler bilgilerini içeren ba?langyç sayfasy. Ana sayfa.

Host

Kullanıcıların, diğer iletişim ana sistemleriyle haberleşmesini saplayan bilgisayar.

HTML (Hyper Text Markup Language)

Web sayfalarının düzenlendiği ve Web bilgilerinin dağıtıldığı ortam için kullanılan bir kısaltma. Bir birleşik doküman formaty.

HTTP (HyperText Transfer Protocol)

Servis sağlayan bilgisayardan doküman aktarmak için kullanılan bir yöntem. Kullanıcılar ve tarayıcılar için hizmet veren servis biriminin adı.

Hyperlink

Bir bilgi parçys ile diğeri arasındaki baılantı.

Hypermedia

Hatlar aracılığıyla bağlanmış ayrık birimlerdeki bilgilerin sunum yöntemi. Bilgi: metin, grafik, ses, görüntü, animasyon, resim ya da uygulama dokümantasyonu gibi değişik iletişim ortamlarını kullanarak sunulabilir.

Hypertext

Anında etkileşimli sorgulama fonksiyonuna sahip bir metin dosyası tipini tanımlamak için kullanılır. metin için eyerleştirilmiş kelime ve kelime gruplarının kullanıcı tarafından (fare tıklamasıyla) seçilmesiyle bağlantı kurarak. ilişkili olduğu bilgi ve multimedya malzemesinin anında görüntülenmesini sağlar.

Information Superhighway (Bilgi Otoyolu)

İlk kez Clinton/Gore hükümlerinin yönetim planlamasında geçen bir deyim. Internet, kablolu TV, telefon ve iş, gösteri, bilgi servisleri ve eğitim alanlarının birleştirilmesiyle oluşturulan bir bütünlük içerisinde, iletişim şirketleri tarafından hizmet verilmesi anlamında kullanılıyor.

IP (Internet Protocol)

Sistemler arasında bilgi birimleri geçişini tanımlayan Internet protokolü.

IP Adres

Bir hizmet birimine atlamy? 32 bit'lik Internet protokol adresi. IP adresi bir ağ bileşeni ve bir servis birimi bileşenine sahiptir.

IRC (Internet Relay Chat)

Kişilerin gerçek zamanda birbiriyle konuşmasını sağlayan, dünya çapında bir sohbet hatty protokol.

ISDN (Integrated Services Digital Network)

Eş zamanlı ses, veri ve görüntü bilgisinin birkaç kanal üzerinden yüksek hızlı iletimi standardı.

JPEG (Joint Photographic Experts Group)

Fotografik görüntüleri sıkıştyrmada kullanılan yaygın bir yöntem. Web tarayıcılarının ço?u, resim dosyalarını görmek için standart dosya formatı olarak JPEG'i kabul ederler.

LAN (Local Area Network)

Yerel bilgisayar ağı.

List-Serv

E-posta listelerindeki dosyaların otomatik olarak dağıtımı ve yönetimi için kullanılan ücretsiz yazılım programıdır. &Ccediok değişik konularda mektuplaşmak için listeler vardır. Bazı listeler "açyk", bazıları ise "kapaly"dır. Açık listenin anlamı, herhangi bir kişi, listedeki herkese bir mesaj gönderebilir. Kapalı listelerde ise belirli kişiler birbirleriyle mesajlaşabilir.

Mailing List

Elektronik mektuplaşma listesi. Aynı ilgi alanındaki kişilerin bilgisayar ağı üzerinden mektuplaştıkları ortak tartışma listesi servisleri.

Media

Bilgi saklama ve dağıtma ortamı (video kaset, disket, optik disk vb.). İnsanlığın iletişimde bulunduğu her ortam.

Modem (MODulator-DEModulator)

Telefon hatları gibi analog iletim hatları üzerinden iletilen sayısal verileri alan arabirim donanımı. Bilgisayarın telefon hatları vasıtasıyla başka bilgisayarlarla iletişimde bulunmasını sağlayan cihaz. Bilgilerin sese dönü?türülmesi işlemini ve tersini yapar.

MPEG (Moving Pictures Expert Group)

Hareketli görüntüleri sıkı?tırmadan kullanılan standart bir yöntem.

MUD (Multi User Dungeon)

ççok Kullanıcılı Ortam. Internet üzerindeki çok kullanıcı macera oyunları ve simülasyonlara verilen isim.

Multimedia

Ses, görüntü ve verileri birleştiren bilgisayar sistemleri.

NCSA (The National Center for Supercomputing Applications)

Süperbilgisayar Uygulamaları Ulusal Merkezi, bir eğitim enstitüsüdür. Mosaic Web tarayıcısı burada geliştirildi. Adresi; http://www.ncsa.uiuc.edu/

Netiquette

A? görgü kuralları. Network (a?) ve etIQUETTE (görgü kuraly) kelimelerinin birleştirilmesiyle türetilen bu kelimeyle, bir ağ üzerinde uyulması gereken davranış kuralları ifade edilmektedir.

Network

Bilgisayar ağı. Birçok bilgisayarın çe?itli yöntemlerle birbirine bağlanarak bazı bilgileri paylaşabilmelerini sağlar.

Node

Bilgisayar ağına bağlı ve adresi verilerek erişilebilen cihazlara verilen isim. Dü?üm.

Page

Web'teki hypertext dokümanları.

Ping

Internet üzerindeki bir adrese ulaşılıp ulaşılamadığını kontrol eden bir yardımcı program.

PKZIP

PC'ler için paylaşımı ve kullanımı ücretsiz olan bir sıkı?tırma yardımcı programı. PKUN-ZIP adındaki bir diğer program da bu sıkıştırılmış dosyaları açar.

Postmaster

Bir a? üzerindeki E-posta problemleri ile ilgilenen personel.

PPP (Point-to-Point Protocol)

Noktalar arası protokol. Seri bir hat üzerinden (örne?in bir telefon hattı) iki noktayı birbirine bağlama işlemini tanımlar.

Protocol

Bilgisayarlar arasy iletişimde iki bilgisayarın uyması gereken iletişim kuralları.

Router

Yönlendirici. Bir a? ile diğeri arasındaki iletişimi sağlayan cihaz.

Security

Kaynakların yetkisiz kullanımını önleyen kontrol mekanizmaları.

Server

Hizmet birimi, kaynak sağlayıcı.

SGML (Standard Generalized Markup Language)

Diğer yapısal doküman dillerinin tanımlanmasında kullanılan bir dil. Mesela; HTML, SGML kullanılarak tanımlanmıştır.

Shareware

Belirli bir süre ücretsiz kullanılan, ancak yazılıımın deneme süresi bitince yazılımın sahibine ücret ödenmesini gerektiren türden yazılımlara verilen isim.

Site

Internet üzerindeki bir hizmet biriminin adresi.

SLIP (Serial Line Internet Protocol)

TCP/IP protokolünde IP paketlerini iki sistem arasında aktarmak için telefon hatlarını ya da RS232 devrelereni kullanan protokol.

TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol)

Internet üzerindeki bilgisayar sistemlerinin birbirlerine bağlanması için kullanılan standart ağ iletişim protokolüdür.

Telnet

Bir bilgisayarın diğer bir bilgisayara uzaktan terminal bağlantısı yapmasını sağlayan standart Internet protocol programıdır.

Terminal Emulator

Bilgisayarın terminal taklidi yapmasını sağlayan program. Bu programı kullanan bir bilgisayar, uzaktaki başka bir sisteme ait bir terminal gibi görünür.

UNZIP

Daha önce bir sıkıştırma yardımcı programı kullanılarak sıkıştırılmış bir dosyayı açmak.

Usenet (USEer NETwork)

Konuya göre isimlendirilmiş binlerce ağ haber grubu, protokolleri çalıştıran bilgisayarlar ve ağ haberlerini okuyan ve makaleler yazan kullanıcıların oluşturduğu sistem. Internet sistemlerinin tümü Usenet'te bulunmaz ve Usenet sistemlerinin tümü de Internet Üzerinde değildir.

Virus

Zarar vermek amacıyla kendini programlara yamayan, bu programlarla ilişki kuran, sistemdeki diğer programlara da yamanarak yayılan program.

VRML - Virtual Reality Moeling language

3 boyutlu görüntüleri taşıyabilecek şekilde Web sayfaları oluşturulabilen bir dil.

WAIS (Wide Area Information Server)

Internet üzerinde basit ve doğal bir dilde sorgulama girişlerini tanıyan, bilgilere hyzlı erişim için indeksler kullanan, önceki aramaların sonuçlarının sonraki aramaları etkilememesini sağlayan bir mekanizması olan dağıtılmış bilgi hizmet birimidir.

WAN (Wide Area Network)

Geniş alan ağı. Birbirleri arasında oldukça uzak mesafe olan ve genelde PTT altyapısı kullanılarak oluşturulan bilgisayar ağı.

WAV

Ses dosya tiplerinden bazılarının kullanıldı?ı dosya uzantyısı.

Webmaster/Webmistress

Bir Web hizmet biriminin sistem operatörü.

Wideband

Orta kapasiteli iletişim devresi. Genellikle 64 Kbps ile 1.544 Mbps arasyndaki hızlar için kullanılır.

WINZIP

Winzip, Windows 95, 3.1 ve NT kullanıcılarının dosyarını Internet üzerinden daha hızla aktarmak için daha küçük hale getirmeye yarayan bir sıkı?tırma yardımcı programıdır. PKZIP ve TAR kullanylarak sıkıştırılmış dosyaları da açabilir. Adresi; htp://www.winzip.com/winzip/

WWW (World Wide Web)

Dünya çapında ağ. Hypertext tabanlı, dağıtılmış Internet bilgi sistemi. Kullanycılar hypertext dokümanları oluşturabilir, daha önce oluşturulan dokümanları düzenleyebilir, gözden geçirebilir. İstek birimi ve hizmet birimi programlarını ücretsiz olarak temin edebilir.

ZIP

PKZIP kullanılarak sıkıştırılmış (daha küçük dosya boyunda, ama eşdeğer bir dosya yapılan) bir dosya "zip" dosyası olarak adlandırılır. Dosya uzantısı, ZIP'tir.